دانشگاه تهران بزرگ‌ترین مرکز آموزش عالی در ایران است که در سال ۱۳۱۳ خورشیدی به دستور رضا شاه تأسیس شد. دانشگاه تهران هم اکنون دارای ۲۵ دانشکده، ۹ پردیس و ۱۱ مرکز پژوهشی است و از استادان مجرب ایرانی در بیشتر رشته‌ها بهره می‌گیرد. برند دانشگاه تهران در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد.[۲] در حال حاضر محمود نیلی احمدآبادی ریاست این دانشگاه را به عهده دارد.


در اواخر بهمن ماه 1312 دکتر علی اصغر حکمت (وزیر معارف وقت) پیشنهاد تأسیس دانشگاه تهران را در هیئت وزیران مطرح نموده و مقرر شد بودجه ویژه ای برای تأسیس ساختمان دانشگاه در نظر گرفته شود . این طرح در تاریخ 8/3/1313 به تصویب مجلس شورای ملّی رسید و پس از آن دانشکده پزشکی به عنوان اولین دانشکده دانشگاهی ایران در دستور ساخت قرار گرفت که در 15 بهمن 1313 بطور رسمی افتتاح گردید . در ابتدا شش دانشکدة طب ، علوم معقول و منقول ، حقوق ، علوم و ادبیات راه اندازی گردید . در سالهای بعد دانشکده های دیگر به آنها افزوده یا از آنها مشتق شد . در حال حاضر این دانشگاه دارای 17 دانشکده ، 2 مجتمع آموزشی ، 4 مرکز یا مؤسسه آموزشی _ پژوهشی ، 14 مؤسسه پژوهشی و 3 مؤسسه خدماتی _ اطلاع رسانی می باشد . علاوه بر این ، گنجینه ها و مراکز گوناگون فرهنگی ، رفاهی ، درمانی مانند موزه مقدم ، باغ نگارستان ، مجتمع خوابگاهی کوی دانشگاه ، مرکز بهداشت و درمان ، مجتمع فرهنگی _ تفریحی خزر آباد و ... ساختار دانشگاه را تشکیل می دهند . بخش عمده دانشگاه در مرکز تهران قرار دارد و قسمت هایی از آن نیز در شهرهای کرج ، قم ، مامازند ، ساری و خیرودکنار مستقر شده اند . از میان فرهیختگان دانشگاه بزرگانی چون شهید دکتر مصطفی چمران ، آیت ا... شهید دکتر مرتضی مطهری ، دکتر مفتح ، استاد علی اکبر دهخدا ، پروفسور رضا ، دکتر ریاضی و ... به جامعه علمی و عرصه های مختلف بین المللی عرضه شده اند که اینان خود به همراه اندیشمندانی چون دکتر محمود حسابی ، دکتر علی شریعتی ، دکتر محمد محمدی ، دکتر سید محمد کاظم عصار و دکتر جعفر شهیدی نقش ارزنده ای در عرصه های پژوهش و تربیت نیروهای متخصص ایفا نموده اند . 

طرح و الگو :
این دانشگاه بر اساس موسسات آموزش عالی فرانسه الگوبرداری شد و حتی طراحان ساختمان‌های دانشگاه تهران مهندسین فرانسوی بودند، و دروس و برنامه‌های هنرکده (دانشکده هنرهای زیبای فعلی) دقیقاً بر اساس الگوی مؤسسه اکول د بوزار طراحی گردید.

پردیس و بناهای این دانشگاه توسط معماران اروپایی رولاند دوبرول، ماکسیم سیرو، مارکوف، آلکساندر موزر، آندره گدارد، محسن فروغی و محمد شبانی امامیه طراحی گردید.



توسعه :
در اواخر دهه ۱۹۴۰ میلادی ساختار درسی و پژوهشی دانشگاه تهران رفته رفته به سمت الگوبرداری از سیستم دانشگاه‌های آمریکایی شروع به حرکت نمود:[۱۰] بطور نمونه دانشکده کشاورزی این دانشگاه به کمک دانشگاه یوتا توسعه و گسترش یافت.


موقعیت دانشگاه تهران در نقشه تهران به رنگ سیاه
اما نمونه‌های دیگری نیز می‌توان برشمرد: در سال ۱۹۵۴ مؤسسه علوم اداری دانشگاه (دانشکده مدیریت کنونی[۱۱]) به کمک دانشگاه کالیفرنیا جنوبی و به ریاست هری مارلو از این دانشگاه آغاز به ارائه مدارج دکترا نمود. در سال ۱۹۵۸ مؤسسه روزنامه‌نگاری دانشگاه تهران به کمک دانشگاه ویرجینیا و جیمز ولارد آغاز به کار نمود؛ و دانشگاه جانز هاپکینز آمریکا بود که در سال ۱۹۶۵ رشته دکترای بیماریهای سلولی (cytopathology) را راه‌اندازی نمود.

دانشگاه‌های دیگر آمریکایی که مستقیماً ناظر فعالیت‌های علمی و آکادمیک دانشگاه تهران بودند مانند :دانشگاه ایندیانا، دانشگاه ایلینوی در اوربانا شامپاین، دانشگاه کلرادو در بولدر، دانشگاه آلاباما، و دانشگاه ایالتی کلرادو است.

ویژگیهای خاص دانشگاه تهران
ویژگی های انحصاری دانشگاه تهران را می توان به دو حوزه مختلف مربوط دانست ابتدا قدمن این دانشگاه به عنوان اولین دانشگاه تهران که این قدمت همراه با نوآوری بوده و بطور کلی توانسته اعتبار بین المللی کسب نموده و مدرک این دانشگاه اعتبار جهانی دارد. 
حوزه دوم معرفی دانشگاه تهران به عنوان نماد آموزش عالی کشور که میزان رشد و پیشرفت علمی این دانشگاه به صورت مستقیم بر سایر دانشگاه ها تأثیر گذار می باشد و ویژگی های اجتماعی آن همیشه کانون توجه دیگران می باشد در پایان می توان به شهیدان بزرگی چون شهید مطهری، شهید مفتح، شهید چمران به عنوان وارثان علم و عمل که در این دانشگاه تحصیل و تدریس کرده اند اشاره نمود. 

سامانه کتابخانه دانشگاه
در سال ۱۹۷۱ ساختمان جدید کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران با طراحی عبدالعزیز فرمانفرمایان گشوده شد که امروزه حاوی ۷۰۰٬۰۰۰ جلد کتاب و ۱۸۰۰ نشریه از سراسر جهان می‌باشد. هر دانشکده به طور جداگانه و همچنین اکثر گروه‌ها دارای کتابخانهٔ تخصصی می‌باشند.

سایت کتابخانه دانشگاه تهران: http://library.ut.ac.ir/
سامانه نشر مجلات علمی دانشگاه تهران
دانشگاه تهران در حال حاضر، دارای ۱۳۹ نشریه تخصصی است که ۹۷ نشریه دارای رتبه علمی - پژوهشی از دبیرخانه کمیسیون نشریات علمی کشور می‌باشند. این نشریات به صورت فصلنامه و یا دوفصلنامه منتشر می‌شوند. ویراستاری ادبی و صفحه آرایی مقالات و همچنین انتشار نشریات به صورت نسخه‌های الکترونیکی و چاپی در انتشارات دانشگاه تهران صورت می‌گیرد.

سامانه نشر مجلات علمی دانشگاه تهران: http://journals.ut.ac.ir
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری: http://journals.msrt.ir
انتشارات دانشگاه تهران: http://press.ut.ac.ir



همچنین دانشگاه تهران (بدون احتساب دانشگاه علوم پزشکی) در سال ۲۰۰۹ در رتبه‌بندی SCImago (که بر اساس تعداد مقالات علمی موسسات تحقیقاتی دولتی و آموزش عالی کشورهای مختلف موجود در دیتابیس Scopus از انتشارات Elsevier بدست آمده‌است) در رتبه ۳۰۸ جهان قرار داشت (که در تمام خاورمیانه پس از چهار دانشگاه اسرائیلی در رتبه پنجم قرار داشت).

براساس جدیدترین رتبه‌بندی دانشگاه‌های دنیا در ژوئیه سال ۲۰۱۱ و بر اساس وب سنجی، دانشگاه تهران برترین دانشگاه ایران می‌باشد؛ دانشگاه تهران با رتبه جهانی ۷۰۸، در شاخص اندازه صفحات وب امتیاز ۵۰۲، در شاخص قابلیت مشاهده از سوی دیگران امتیاز ۹۶۱، در شاخص فایلهای قابل دسترسی امتیاز ۷۸۸ و در شاخص میزان ارجاعات امتیاز ۳۸۴ را به دست آورده است. این در حالی است که رتبه این دانشگاه در آخرین نسخه‌ای که از رتبه‌بندی وبومتریک در ماه مرداد منتشر شد، ۹۳۸ اعلام شده بود.

براساس نظام رتبه‌بندی بین‌المللی دانشگاهی شانگهای، در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال ۲۰۱۴، دانشگاه تهران رتبه۵۶۶رابین دانشگاه‌های برتر جهان کسب کرد.[۲۰] در سال ۲۰۱۵ نیز در نظام رتبه‌بندی شانگهای این دانشگاه در رتبه ۳۰۰–۲۰۱ و در رشته‌های فنی و مهندسی نیز در رتبه ۷۵–۵۱ و در بین ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان قرار گرفت.

پردیس‌ها : 

ساختمان کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

عکس درب دانشگاه تهران بر پشت اسکناس ۵ هزار تومانی
پردیس مرکزی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
دانشکده علوم اطلاعات و دانش شناسی
پردیس ۱ پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران
پردیس علوم دانشگاه تهران
پردیس هنرهای زیبا
دانشکدهٔ ادبیّات و علوم انسانی
مجموعه امیرآباد
پردیس ۲ پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران
دانشکده کارآفرینی
دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی
دانشکدهٔ تربیت بدنی
مؤسسه ژئوفیزیک
دانشکده علوم و فنون نوین
دانشکده فیزیک
پردیس دانشکده‌های فنی (همان دانشکده فنی سابق)
پردیس ۱ پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران (همان ساختمان قدیمی دانشکده فنی سایق واقع در خیابان انقلاب به تأسیس ۱۳۱۳)
دانشکده مهندسی شیمی
دانشکده مهندسی عمران
دانشکده علوم مهندسی
پردیس ۲ پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران (همان دانشکده فنی سابق در خیابان کارگر شمالی-امیرآباد)
دانشکده مهندسی مکانیک
دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر
انستیتو مهندسی نفت
دانشکده مهندسی صنایع
دانشکده مهندسی مواد و متالورژی
دانشکده مهندسی معدن
دانشکده مهندسی نقشه‌برداری
پردیس ۳ پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران (همان دانشکده فنی سابق در بخش مرکزی استان گیلان به تأسیس ۱۳۷۵)
دانشکده فنی کاسپین
دانشکده فنی فومن
پردیس فارابی
دانشکده مدیریت و حسابداری
دانشکده حقوق
دانشکده الهیات
دانشکده مهندسی
پردیس کشاورزی و منابع طبیعی
پردیس ابوریحان
پردیس هنرهای زیبا
پردیس ارس دانشگاه تهران
پردیس بین‌المللی کیش
پردیس البرز دانشگاه تهران

دانشکده‌ها
دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی
دانشکدهٔ ادبیّات و علوم انسانی
دانشکده فنی دانشگاه تهران (پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران)
دانشکدهٔ اقتصاد
دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی
دانشکدهٔ کشاورزی
دانشکدهٔ تربیت بدنی
دانشکدهٔ محیط زیست
دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی
دانشکدهٔ جغرافیا
دانشکدهٔ علوم اجتماعی
دانشکده علوم و فنون نوین
دانشکدهٔ دامپزشکی
دانشکده زیست‌شناسی
دانشکدهٔ علوم تربیتی
دانشکدهٔ مدیریت
دانشکده فیزیک
دانشکدهٔ منابع طبیعی
دانشکده کارآفرینی
دانشکده مطالعات جهان
مؤسسه ژئوفیزیک

دانش‌آموختگان

دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
نوشتار اصلی: دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
گشایش دانشگاه تهران که با آغاز آشنایی جدی ایرانیان با مغرب‌زمین مقارن افتاده بود، این دانشگاه را به بستر اصلی ارتباط با تمدن مغرب‌زمین و علوم جدید تبدیل کرد. از آغاز فعالیت‌های آموزشی دانشگاه تهران تاکنون همواره افراد شایسته و شخصیت‌های برجسته و چهره‌های پرآوازه‌ای در آن به تحصیل پرداخته‌اند.

فهرست برخی از این دانش‌آموختگان برجسته در زیر آمده است:

جمشید آموزگار بیست و هشتمین نخست‌وزیر محمدرضا پهلوی
ابوالحسن بنی‌صدر، نخستین رئیس جمهور ایران
سید محمد خاتمی، پنجمین رئیس‌جمهور ایران
حسن روحانی، هفتمین رئیس جمهور ایران
اصغر فرهادی، اولین کارگردان ایرانی دارای جایزه اسکار
شیرین عبادی، تنها ایرانی دارنده جایزه صلح نوبل
رضا داوری اردکانی، فیلسوف برجسته معاصر ایران و رئیس فرهنگستان علوم کشور
محمد ابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ‌دان و نویسنده نامدار ایرانی
سید جواد طباطبایی، از استادان بنام علوم سیاسی در ایران
سید موسی صدر، رهبر فکری و سیاسی شیعیان لبنان و مؤسس مجلس اعلای شیعیان لبنان
نچیروان ادریس بارزانی، نخست وزیر فعلی کردستان عراق
مرتضی قریب، عضو هیئت علمی دانشگاه کلتک و برنده جایزه دینامیک سیالات از انجمن فیزیک آمریکا در سال ۲۰۱۵
سیروان خسروی، خواننده و آهنگساز مطرح ایرانی

انجمن های ورزش دانشجویی : 

اداره کل تربیت بدنی دانشگاه در راستای مشارکت پذیری دانشجویان در امر برنامه ریزی ، اجرا و تصمیم گیری در فعالیت های مربوط به خودشان امکان ایجاد انجمن های ورزشی را در تمام رشته ها فراهم آورده است. این انجمن ها زیر نظر مسئولین رشته های مربوطه فعالیت می نمایند. از انجمن های موجود اداره کل تربیت بدنی می توان به انجمن کوهنوردی (تاسیس 1379) و انجمن تنیس روی میز (تاسیس 1381) اشاره کرد. 

امکانات و فضاهای ورزشی : 

اداره کل تربیت بدنی دانشگاه تهران ، فضاها و امکانات ورزشی زیر را جهت سرویس دهی به دانشجویان در اختیار دارد : 
1- سالن شماره یک اداره کل (واقع در میدان انقلاب) ، با رشته های ورزشی : والیبال ، بسکتبال ، تنیس روی میز ، تکواندو ، جودو ، کشتی 
2- سالن شماره دو اداره کل (واقع در خیابان 16 آذر) ، با رشته های ورزشی : ولیبال ، بسکتبال ، تنیس روی میز ، فوتسال ، بدمینتون ، هندبال 
3- مرکز ورزشی درمانی دانشگاه (واقع در خیابان 16 آذر) ، با رشته های : بدنسازی ، آمادگی جسمانی و امکانات سونا 
4- سالن شهید نوروزی (واقع در مجتمع خوابگاهی کوی دانشگاه – امیرآباد شمالی) ، با رشته های ورزشی : والیبال ، بسکتبال ، تنیس روی میز ، بدمینتون ، فوتسال ، هندبال 
5- سالن امام علی علیه‌السلام (واقع در مجتمع خوابگاهی کوی دانشگاه – امیرآباد شمالی) ، با رشته های ورزشی: کشتی ، جودو ، بدنسازی ، آمادگی جسمانی 
6- سالن ورزشی فاطمیه (واقع در مجتمع خوابگاهی کوی دانشگاه – خوابگاه فاطمیه - امیرآباد شمالی) ، با رشته های ورزشی : تنیس روی میز ، کاراته ، تکواندو 
8- استخر روباز دانشگاه (واقع در خیابان امیرآباد شمالی) ، با رشته های ورزشی : شنا ، واترپلو ، شنای موزون (سنیکرونایز) 
9- فضای ورزشی روباز سالن فاطمیه (واقع در مجتمع خوابگاهی کوی دانشگاه – خوابگاه فاطمیه - امیرآباد شمالی) ، با رشته های ورزشی : بسکتبال ، فوتسال ، هندبال ، والیبال ، فوتبال (گل کوچک) 
10- فضای ورزشی روباز خوابگاه شهید چمران (واقع در انتهای خیابان امیرآباد شمالی) ، با رشته های ورزشی : بسکتبال ، فوتسال ، هندبال ، والیبال ، فوتبال (گل کوچک) 
11- فضای ورزشی روباز خوابگاه قزل قلعه (واقع در ابتدای بزرگراه کردستان) ، با رشته های ورزشی : بسکتبال ، فوتسال ، هندبال ، والیبال ، فوتبال (گل کوچک) 
12- فضای ورزشی روباز زمین خاکی فوتبال (واقع در مجتمع خوابگاهی کوی دانشگاه_ امیرآباد شمالی)، با رشته های ورزشی بسکتبال ، فوتسال ، هندبال ، والیبال ، فوتبال (گل کوچک _ در دست اجرا و نصب چمن مصنوعی) 
13- فضای ورزشی روباز ایستگاه تندرستی (واقع در انتهای خیابان امیرآباد شمالی) با رشته های ورزشی عمومی 


مجموعه خوابگاه های دانشگاه تهران که با مدیریت اداره کل خوابگاه های دانشگاه تهران اداره می شود ، عبارتند از : 

1- پردیس مرکزی کوی دانشگاه:خیابان کارگر شمالی 
2- خوابگاه فاطمیه تهران:انتهای خیابان کارگر شمالی 
3- خوابگاه پسرانه شهید چمران: بالاتر از انرژی اتمی 
4- خوابگاه پسرانه 12 فروردین:خیابان 12 فروردین 
5- خوابگاه دخترانه 16 آذر:خیابان 16 آذر ، نبش خیابان نصرت 
6- خوابگاه دخترانه وصال :خیابان وصال 
7- خوابگاه دخترانه قدس:خیابان قدس 
8- خوابگاه دخترانه 13 آبان:تقاطع خیابان های وصال و طالقانی 
9- خوابگاه دخترانه کیانوری (موقوفه جدیدالتاسیس):انتهای خیابان کارگز شمالی 
10- خوابگاه متاهلین 16 آذر:خیابان 16 آذر 
11- خوابگاه متاهلین فرهنگ :خیابان شانزدهم امیرآباد 
12- خوابگاه متاهلین جلال آل احمد:قزل قلعه 
13- خوابگاه متاهلین سعادت آباد (جدید التاسیس):24 متری سعادت آباد ، سرو شرقی 

امکانات فرهنگی ، ورزشی مجموعه خوابگاه ها : 

o سالن شهید نوروزی 
o سینما کوی 
o تالار اندیشه 
o تالار الغدیر 
o تالار جوان 
o مرکز فرهنگی هنری کوثر 
o مجموعه ورزشی امام علی علیه‌السلام 
o مرکز رایانه کوی و فاطمیه و سایر خوابگاه ها (شامل 10 سایت) 
o ایستگاه تندرستی (2 ایستگاه جدید التاسیس) 
o خانه فرهنگ و هنر کوی (جدید التاسیس) ، شامل سالن ها و کلاس های متنوع ، متعدد و مجهز 
o مجموعه پارک کاجستان (جدید التاسیس) 
o زمین های روباز ورزشی 
o سالن ورزشی خواهران 
o کتابخانه و سالن های مطالعه 


منبع : دانشنامه رشد و ویکیپدیا